Obchodzone niedawno stulecie Gdyni zbiegło się z przesłaniem przez spółkę OdM sprzętu, będącego nagrodą w konkursie Gmina Przyjazna MiŚOT-om. Przyjrzeliśmy się w związku z tym technologicznemu rozwojowi tego wyjątkowego miasta.
Gdynia to miasto-fenomen. W ciągu dekady z małej osady rybackiej przeobraziło się w dynamiczną metropolię, która do dziś konsekwentnie buduje tożsamość jako jedno z najbardziej innowacyjnych miast w Polsce. Nie jest to jednak innowacyjność dla samej innowacyjności. Przedstawiciele magistratu wyznają tu zasadę: technologia to narzędzie, a nie cel. Celem jest zaś jakość życia mieszkańców. To podejście, które w żargonie urbanistycznym nazywa się Human Smart City, a w Gdyni nabiera realnych kształtów.
– Kiedy w latach 20. ubiegłego wieku inżynierowie i wizjonerzy kreślili na mapach pierwsze ulice Gdyni, ich celem było stworzenie polskiego okna na świat. Budowali nowoczesność od podstaw, na surowym korzeniu, nie oglądając się na ograniczenia przeszłości. Dziś, sto lat później, Gdynia ponownie buduje „okno na świat”, ale tym razem fundamentem nie są betonowe bloki portowe, lecz światłowody, czujniki i terabajty danych – zapewnia Piotr Wiśniewski, dyrektor Gdyńskiego Centrum Informatyki.
Technologia poprawia życie
Współczesna urbanistyka odchodzi od postrzegania Smart City wyłącznie przez pryzmat nasycenia elektroniką, kierując się w stronę modelu, w którym technologia staje się niewidocznym narzędziem optymalizacji procesów i poprawy jakości życia. Na ISPortalu pisaliśmy już w tym kontekście m.in. o Poznaniu i Warszawie, która doceniona była w rankingu Smart City Index. Także Gdynia, realizując strategię cyfrowej transformacji, koncentruje się na integracji rozproszonych systemów danych, automatyzacji kontaktu z urzędem oraz wdrażaniu adaptacyjnych systemów sterowania ruchem.
Wdrożone w ostatnim czasie rozwiązania wskazują na odejście od punktowych gadżetów na rzecz budowy spójnego ekosystemu, łączącego sferę wirtualną z fizyczną infrastrukturą miejską.
– Fundamentem tych działań jest zmiana podejścia do gromadzenia i udostępniania informacji publicznej – mówi Piotr Wiśniewski. – Uruchomiony przez miasto portal Otwartych Danych nie pełni już tylko funkcji statystycznego archiwum, lecz ewoluował w stronę interaktywnego narzędzia analitycznego. Kluczową zmianą w module „Gdynia w liczbach” jest możliwość granulacji danych do poziomu poszczególnych dzielnic, co pozwala mieszkańcom i inwestorom na precyzyjne śledzenie wskaźników demograficznych, czy inwestycyjnych w mikroskali. Udostępnienie tych zasobów poprzez API (interfejs programistyczny) umożliwia podmiotom zewnętrznym tworzenie własnych aplikacji i usług, co wpisuje się w ideę transparentności i ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego.
Ekosystem cyfrowy miasta materializuje się także w kieszeniach mieszkańców poprzez aplikację Gdynia.pl, która zintegrowała kilkanaście modułów usługowych. Narzędzie to wykracza poza standardowy informator, oferując funkcjonalności realnie wpływające na codzienną logistykę. Istotnym wdrożeniem był tu moduł transportowy, który jako pierwszy w Polsce agreguje na jednej mapie nie tylko pojazdy komunikacji miejskiej, ale również środki transportu współdzielonego, takie jak hulajnogi czy samochody na minuty.
Aplikacja służy również jako centrum zarządzania sprawami bytowymi – od obsługi e-dziennika i obecności dzieci w przedszkolach, przez monitorowanie jakości powietrza, aż po płatności w Strefie Płatnego Parkowania. Jego najnowszą funkcją jest zakup abonamentu niedzielnego. Wkrótce platforma ta stanie się również interfejsem dla regionalnego Systemu FALA, który automatyzując naliczanie opłat w modelu check-in/check-out, ma na celu uproszczenie korzystania z transportu zbiorowego nie tylko w mieście, ale i szerzej – na Pomorzu.
AI w administracji i na ulicach miasta
Równolegle do narzędzi mobilnych, Gdynia implementuje zaawansowane rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji w administracji.
– Przełomowym projektem jest tu pilotażowe wdrożenie w Biuletynie Informacji Publicznej polskiego modelu językowego PLLuM (Polish Large Language Universal Model) – podkreśla Piotr Wiśniewski. – Zastąpienie tradycyjnej wyszukiwarki słów kluczowych modelem rozumiejącym kontekst semantyczny i intencje użytkownika ma na celu usprawnienie nawigacji po skomplikowanych zasobach prawnych i urzędowych. Jest to logiczna kontynuacja strategii automatyzacji, której wcześniejszymi etapami były wdrożenia miejskiego voicebota i czatbota. Systemy te, wielokrotnie nagradzane w branżowych konkursach za efektywność (m.in. tytułem „Mocarza HiperAutomatyzacji”), przejęły znaczną część ruchu telefonicznego, umożliwiając m.in. automatyczne umawianie wizyt w urzędzie w trybie całodobowym.
Warto tu nadmienić, że nad wdrożeniem PLLuM w lokalnej administracji pracuje też kilka innych miast, w tym Łódź.
Sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie również w zarządzaniu infrastrukturą drogową. Miasto testuje system analityki wideo FLOW, który wykorzystuje algorytmy uczenia maszynowego do detekcji i klasyfikacji uczestników ruchu. W odróżnieniu od klasycznych pętli indukcyjnych, system ten analizuje pełne trajektorie pojazdów, pieszych i rowerzystów, identyfikując potencjalne sytuacje kolizyjne.
– Unikalną cechą tego rozwiązania jest integracja z danymi meteorologicznymi – w przypadku wykrycia opadów deszczu, sterowniki sygnalizacji świetlnej mogą automatycznie modyfikować priorytety, skracając czas oczekiwania dla niechronionych uczestników ruchu – podkreśla Piotr Wiśniewski. – Uzupełnieniem systemów bezpieczeństwa jest termowizja instalowana na przejściach dla pieszych, która zapewnia skuteczną detekcję obecności osób na pasach niezależnie od warunków oświetleniowych czy mgły.
Decidim i wizje przyszłości – nowa forma konsultacji społecznych
Technologia w Gdyni wspiera także procesy partycypacyjne i planistyczne. Platforma Decidim stała się cyfrowym hubem konsultacji społecznych, zapewniając transparentność procesów decyzyjnych.
Z kolei narzędzie Smart Mapa, wzbogacone o funkcję wirtualnych spacerów 3D po inwestycjach, pozwala mieszkańcom na wizualizację planowanych zmian w przestrzeni miejskiej przed ich fizyczną realizacją. Wymiar cyfrowy dopełnia sieć Przystani Sąsiedzkich – fizycznych centrów aktywności lokalnej, które decentralizują usługi społeczne, oferując przestrzeń do integracji i oddolnych działań mieszkańców.
Cyfrowa transformacja trwa
Gdyńska transformacja Smart City obejmuje także wiele innych aspektów. Są wśród nich środowiskowe i energetyczne. W transporcie publicznym postawiono na rozwój elektromobilności, wprowadzając do floty nowoczesne autobusy elektryczne (m.in. Mercedes-Benz eCitaro) i rozbudowując infrastrukturę ładowania na pętlach, rezygnując jednocześnie z mniej efektywnych na tym etapie rozwiązań wodorowych. Działania te są skorelowane z polityką adaptacji do zmian klimatu, w ramach której miasto promuje błękitno-zieloną infrastrukturę. System dotacji na małą retencję i zielone dachy oraz zastępowanie trawników łąkami kwietnymi to działania inżynieryjne mające na celu odciążenie kanalizacji deszczowej i redukcję miejskiej wyspy ciepła.
Całość składa się na obraz miasta, które wykorzystuje technologie cyfrowe nie jako cel wizerunkowy, ale jako pragmatyczne narzędzie zarządzania złożonym organizmem miejskim.
Nie mamy w związku z tym wątpliwości, że także sprzęt przekazany miastu jako nagroda w konkursie Gmina Przyjazna MiŚOT-om znajdzie tu odpowiednie zastosowanie.
– Sprzęt gotów do integracji z ogólnopolskim systemem ISP Patrol wraz z instrukcją montażu trafił już do Gdyni, do firmy Maxnet– mówi Rafał Rzechak, wiceprezes spółki OdM. – Kamera i router VPN już niebawem ułatwią tam poszukiwania skradzionych samochodów i pomogą walczyć z plagą kierowców używających pojazdów bez prawa jazdy lub pomimo zakazu prowadzenia pojazdów.
Czytaj także:
