Projekt Ogólnopolska Sieć Edukacyjna, czyli OSE, realizowany jest od 2018 roku i oparty na przyjętych wtedy wytycznych. Przez lata wiele szkół zostało podłączonych do sieci światłowodowej, ale nadal nie wszystkie z tego skorzystały. Obecnie budowa i konserwacja infrastruktury, ale też zapewnienie serwisu urządzeń obsługujących szkoły, to zupełnie inne koszty niż kilka lat temu. Dlatego postanowiono zweryfikować wytyczne i na rządowej stronie pojawiła się informacja o przygotowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Sprawą na pewno interesują się MiŚOT-y, które w ramach Projektu MdO (MiŚOT dla Ogólnopolskich) mogły startować pod wspólną marką w przetargach na budowę Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Czy dzięki nowelizacji ustawy mają szanse na kolejne środki finansowe?
Ogólnopolska Sieć Edukacyjna powstała na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Umożliwia ona szkoła na bezpłatne korzystanie z usług dostępu do szybkiego i bezpiecznego internetu o gwarantowanej jakości. Świadczony jest on w oparciu o sieć o najwyższym poziomie ochrony przed zagrożeniami w cyberprzestrzeni.
Wprowadzenie OSE pozwoliło szkołom na otrzymanie dostępu do internetu, a przez to lepsze wykorzystanie cyfrowych opcji w edukacji. Przed wdrożeniem OSE zaledwie 10 proc. szkół mogło korzystać z dostępu do bardzo szybkiego Internetu. Obecnie z usług OSE mogą korzystać wszystkie szkoły, a aktywnie korzysta 90 proc. z nich.
W działaniach związanych z podłączeniem szkół do sieci brali udział również mali i średni operatorzy telekomunikacyjni. Odbywało się to chociażby w ramach Projektu MdO:
OSE raz wdrożona potrzebuje regularnego wsparcia
Projekt OSE był wdrażany w latach 2018–2023. Stworzono wówczas infrastrukturę, zakupiono jej elementy, a także zakupiono i zainstalowano w szkołach urządzenia umożliwiające odbiór usługi OSE oraz dystrybucję internetu w szkołach. Wdrożenie OSE było finansowane ze środków Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014–2020.
Konieczne jest też bieżące utrzymanie systemu, czyli:
– utrzymanie sieci szkieletowej OSE;
– ponoszenie opłat na rzecz podmiotów udostępniających operatorowi OSE infrastrukturę doprowadzoną do budynków szkół;
– utrzymanie personelu operatora OSE uczestniczącego w wykonywaniu jego ustawowych zadań.
Na to potrzebne są kolejne środki. Chociaż na elementy wdrażane w ramach OSE obowiązuje kilkuletni okres świadczenia przez ich producentów wsparcia, to również w tym wypadku trzeba mieć świadomość, że okres ten minie i potrzebne będą dodatkowe fundusze na zapewnienie ciągłości działania systemu. W jego ramach konieczne będzie chociażby aktualizowanie oprogramowania sprzętowego celem przeciwdziałania ewentualnym nowym podatnościom.
W przypadkach pierwszych miejsc, gdzie wdrożono OSE, okresy świadczeń wsparcia producenckiego dobiegają końca. Reguły funduszowe wymagającymi tzw. utrzymania trwałości. Natomiast w związku z zakazem podwójnego finansowania tych samych wydatków inwestycje w ramach OSE nie mogą być przez kilka kolejnych lat ponoszone ze środków europejskich.
Jedynym źródłem finansowania tych wydatków muszą być środki krajowe
Lata mijają, ceny się zmieniają
Ustawa o OSE zawiera tzw. regułę wydatkową. Określa ona maksymalny limit wydatków z budżetu państwa, przeznaczonych na wykonywanie tej ustawy.
Kwota została określona w 2017 r. i od tego czasu ustawa nie była nowelizowana, więc kwota nie była waloryzowana. Od tamtej pory wiele zdarzeń doprowadziło do wzrostu cen. Wszyscy pamiętamy ogromne wzrosty inflacji po pandemii.
Oznacza to wzrost kosztów bieżących funkcjonowania OSE. I chociaż w 2024 r. źródła współfinansowania OSE zostały uzupełnione o Fundusz Szerokopasmowy, to nadal nie są one wystarczające na poniesienie wszystkich niezbędnych wydatków na bieżące funkcjonowanie OSE oraz odtworzenie infrastruktury szkieletowej i systemów bezpieczeństwa OSE. Bez zmiany limitów podmioty objęte projektem finalnie stracą do niego dostęp.
Ponadto obowiązująca reguła wydatkowa określa skutki wykonywania ustawy dla budżetu państwa jedynie do 2027 r. Potrzebne jest rozwiązanie na kolejne lata.
Nowelizacja ustawy o OSE szansą na dalsze działanie projektu
W związku z wszystkimi tymi problemami projektowana jest ustawa, które ma je rozwiązać. Rada Ministrów jest obowiązana przedstawić Sejmowi projekt zmiany ustawy określającej maksymalne limity wydatków budżetu państwa na OSE na kolejnych 10 lat budżetowych wykonywania ustawy.
Dodatkowym aspektem jest kwestia wyposażania szkół w minimalny zakres infrastruktury sieci LAN i modernizację sieci LAN w szkołach. Nowe uprawnienie będzie mogło zostać zastosowane wyłącznie po stwierdzeniu posiadania środków na jego wykonanie, które mogą pochodzić chociażby z oszczędności w zakupach odtworzeniowych czy działalności bieżącej operatora OSE. Możliwe będzie również pozyskanie na ten cel środków zewnętrznych.
Przewidziane jest również techniczne doprecyzowanie przepisów
Projektowana ustawa:
– nowelizuje tzw. regułę wydatkową dla roku 2027, przez zwiększenie maksymalnego limitu wydatków z budżetu państwa oraz wydłuża regułę wydatkową o lata 2028–2036;
– przyznaje operatorowi OSE uprawnienie do przeprowadzania kompleksowych modernizacji sieci LAN w szkołach;
– znosi biurokratyczne obowiązki z zakresu uruchamiania usług OSE w szkołach dotyczące m.in. publikowania harmonogramu zawierającego możliwe terminy uruchomienia usług OSE w danej lokalizacji oraz wydawania przez ministra właściwego do spraw informatyzacji zgody na świadczenie usług OSE o parametrach niższych niż podstawowy gwarantowany standard;
– aktualizuje odesłanie do źródeł informacji o istniejącej i planowanej infrastrukturze telekomunikacyjnej przez odesłanie do Systemu Informacyjnego o Dostępie do Usług Stacjonarnego Internetu Szerokopasmowego.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów wyznaczony jest na drugi kwartał 2026 r.
Czytaj także:
