Cyfryzacja usług publicznych, internet rzeczy, inteligentne systemy monitoringu i nowoczesne zarządzanie lokalną infrastrukturą mają stać się jednym z filarów rozwoju polskich obszarów wiejskich. Przykłady takich wdrożeń już dziś pojawiają się w mniejszych miejscowościach – m.in. w gminie Galewice, gdzie dzięki technologii LoRaWAN mieszkańcy i samorząd korzystają z inteligentnych czujników rozwijanych przez Projekt MdI z Grupy MiŚOT. Teraz podobne rozwiązania mają zostać szerzej wykorzystane w ramach ogólnopolskiego projektu RURALSTRAT.
Projekt realizowany będzie przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Województwo Podlaskie, Politechniką Białostocką oraz Siecią Badawczą Łukasiewicz – ITECH. Jego celem jest przygotowanie rozwiązań wspierających rozwój tzw. inteligentnych wsi (smart village), czyli modelu wykorzystującego nowe technologie do poprawy jakości życia mieszkańców i sprawniejszego działania samorządów.
Projekt potrwa do kwietnia 2029 roku.
Smart village coraz bliżej codzienności. Robił to już MiŚOT
Jak podkreślał podczas inauguracji minister Stefan Krajewski, rozwiązania określane jeszcze kilka lat temu jako przyszłość, dziś stają się realnym elementem funkcjonowania terenów wiejskich.
– Smart village nie jest już dzisiaj teorią ani odległą wizją. Takie rozwiązania już działają na polskiej wsi i realnie ułatwiają życie mieszkańcom. Chcemy jeszcze lepiej wykorzystać nowe technologie po to, żeby poprawiać jakość życia na obszarach wiejskich i zwiększać dostęp do nowoczesnych usług publicznych – powiedział minister.
Jednym z przykładów wskazywanych podczas konferencji były systemy zdalnego odczytu liczników wody finansowane ze środków KPO. Rozwiązania tego typu mają ograniczać koszty obsługi infrastruktury komunalnej, usprawniać pracę samorządów i ułatwiać mieszkańcom dostęp do usług.
– Coraz więcej mieszkańców wsi pracuje poza miejscem zamieszkania i nie ma czasu na załatwianie wielu spraw w tradycyjny sposób. Nowe technologie pomagają rozwiązywać takie problemy – zaznaczył Stefan Krajewski.
Jednym z przykładów praktycznych wdrożeń tego typu technologii jest projekt realizowany w gminie Galewice, gdzie uruchomiono inteligentne czujniki działające w oparciu o sieć LoRaWAN rozwijaną przez Projekt MdI z Grupy MiŚOT. Technologia pozwala na energooszczędną komunikację urządzeń IoT na dużych odległościach, dzięki czemu możliwe jest budowanie rozproszonych systemów monitoringu nawet w mniejszych miejscowościach.
W praktyce rozwiązania wykorzystywane w Galewicach obejmują m.in. monitoring opadów, pomiary środowiskowe, trackery GPS w autobusach szkolnych czy tablice LED analizujące prędkość pojazdów. Dane trafiają do systemów analitycznych wspierających samorząd w planowaniu działań związanych z bezpieczeństwem i infrastrukturą. Co istotne, mieszkańcy również mogą korzystać z czujników i dostosowywać je do własnych potrzeb.
Technologie mają wspierać lokalne samorządy
Założenia projektu RURALSTRAT obejmują przygotowanie analiz, rekomendacji i narzędzi, które mają pomóc samorządom w planowaniu transportu, usług publicznych czy inwestycji lokalnych. Partnerzy projektu chcą także przeanalizować rozwiązania funkcjonujące już w Polsce i innych krajach Europy.
W praktyce może to oznaczać większe wykorzystanie systemów analitycznych, danych środowiskowych, automatyzacji czy technologii IoT w codziennym zarządzaniu gminami.
Projekt znalazł się w gronie siedmiu inicjatyw wybranych do dofinansowania w XII konkursie programu GOSPOSTRATEG. Łączna wartość wsparcia dla wybranych przedsięwzięć przekroczyła 38 mln zł.
Rozwój obszarów wiejskich
Marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym zwracał uwagę, że projekt ma znaczenie nie tylko regionalne, ale może wpłynąć na sposób planowania polityki rozwoju obszarów wiejskich w całym kraju.
– Chcemy tworzyć takie warunki, żeby mieszkańcy mogli rozwijać się i pracować w swoich miejscowościach. Ten projekt wpisuje się w działania na rzecz rozwoju terenów wiejskich i poprawy jakości życia mieszkańców – powiedział.
Samorząd województwa podlaskiego odwołuje się przy tym do koncepcji „prawa do pozostania”, czyli tworzenia warunków, które pozwolą mieszkańcom pozostać w swoich miejscowościach z wyboru, a nie z konieczności.
Nauka i technologie dla praktycznych wdrożeń
W projekt zaangażowanych zostało około 80 naukowców i ekspertów. Partnerem naukowym przedsięwzięcia jest Politechnika Białostocka.
– Chcemy przygotować rozwiązania, które będzie można wykorzystać nie tylko w naszym regionie, ale również w całym kraju. Smart village to nie tylko technologie. Duże znaczenie mają także kwestie społeczne, środowiskowe i organizacyjne – podkreśliła rektor uczelni Marta Kosior-Kazberuk.
Za część analiz dotyczących przyszłych kierunków rozwoju oraz przepisów odpowiadać będzie także Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH. Instytut przygotuje m.in. analizy foresightowe oraz przegląd krajowych i europejskich regulacji związanych z rozwojem inteligentnych wsi.
Partnerzy projektu zapowiadają, że pierwsze efekty prac mają pojawić się jeszcze przed zakończeniem całego przedsięwzięcia.
– Nie robimy projektu tylko dla samych badań. Chcemy wypracować konkretne rozwiązania, które będzie można szybko wykorzystać w praktyce – podsumował minister Stefan Krajewski.
Czytaj także:
