Ustawa o systemach sztucznej inteligencji powstała, by jasno określić podstawy prawna dla wsparcia innowacji w obszarze AI. Jest ona również konieczna do wdrożenia AI Act do polskiego porządku prawnego tak, by wszystkie przepisy w nim zawarte mogły funkcjonować w naszym kraju. Dlatego tak istotne jest, że przyjęta ustawę podpisał Prezydent RP. Teraz trafi do Dziennika Ustaw, a owe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników systemów sztucznej inteligencji.
Europejski AI Act – Rozporządzenia o Sztucznej Inteligencji – pojawił się w 2024 roku. Przepisy obejmowały wszystkie kraje UE, jednak dalsze prace wymagały wdrożenia ich do porządku prawnego poszczególnych państw. Ustawa o systemach sztucznej inteligencji zamyka ten temat, dlatego tak ważne jest, ze została przegłosowana i podpisana przez Prezydenta RP.
– To ważny krok w rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. To nie tylko wsparcie nowych technologii, ale także lepsze zrozumienie i kontrolowanie systemów AI. Dzięki temu przepisy te z jednej strony tworzą dobre warunki rozwoju sztucznej inteligencji, a z drugiej – zwiększają bezpieczeństwo jej użytkowników – powiedział Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.
Jakie przepisy w Polsce wprowadza ustawa?
Ustawa zapewnia stosowanie w Polsce rozwiązań wynikających z unijnego rozporządzenia AI Act. Są to:
– ustanowione w całej UE jednolite zasady dotyczące systemów AI;
– zapewnienie ochrony praw podstawowych i bezpieczeństwa obywateli przy użytkowaniu systemów AI – ma to prowadzić do zwiększania zaufania do nowych technologii;
– tworzenia korzystnych warunków rozwoju technologii AI
Ustawa ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników systemów opartych na sztucznej inteligencji poprzez nadzór nad stosowaniem przepisów AI Act. W tym celu powołany został specjalny organ – Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Każdy (obywatele i obywatelki, przedsiębiorcy i instytucje) będzie mógł zgłaszać do niej skargi dotyczące działania systemów AI.
Ustawa zapewnia także:
– poszanowanie praw przedsiębiorców;
– ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa;
– możliwość sądowej kontroli rozstrzygnięć KRiBSI.
Nowe przepisy tworzą również ramy prawne funkcjonowania piaskownic regulacyjnych. Możliwe będzie w Polsce wspieranie finansowo przez Ministra Cyfryzacji badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących sztucznej inteligencji. Natomiast KRiBSI będzie prowadzić działania edukacyjne i informacyjne
KRiBSI – czym jest i jak będzie działać ?
KRiBSI – Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie nadzorować stosowanie przepisów dotyczących AI w Polsce powstanie na mocy przyjętej ustawy. Powstaje jako niezależny organ, który od strony organizacyjnej obsługiwany jest przez Ministerstwo Cyfryzacji. Pracami Komisji będzie kierował jej przewodniczący, powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5 lat.
Przewodniczący KRiBSI ma zostać powołany w ciągu dwóch miesięcy od wejścia ustawy w życie. Natomiast cała komisja ma zostać powołana w ciągu trzech miesięcy.
Jak z tego wynika już w październiku 2026 r. zostanie powołany przewodniczący, a w listopadzie Komisja rozpocznie działalność. Chociaż nie wiadomo, kto zajmie poszczególne stanowiska, to są co do tego pewne wytyczne. W Komisji mają znaleźć się przedstawiciele:
– Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów;
– Komisji Nadzoru Finansowego;
– Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji;
– Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.
KRiBSI będzie między innymi :
– rozpatrywać zgłoszone do niej nieprawidłowości działania systemów AI takie jak powodowanie zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa, podejmowanie błędnej decyzji;
– spierać rozwój ekosystemu AI – odbywać się to będzie przez tworzenie piaskownic regulacyjnych i zarządzanie nimi, działania edukacyjne i informacyjne, wspieranie innowacji i badań naukowych;
– wydawać opinie indywidualne – dzięki temu przedsiębiorcy instytucje zyskają pewność co do poprawności planowanych do wdrożenia rozwiązań.
Powstają piaskownice regulacyjne
– Podpisana ustawa daje podstawę prawną do uruchomienia piaskownicy regulacyjnej. Rozpoczęły się również prace techniczne, ponieważ piaskownica oznacza z jednej strony możliwość wyłączenia stosowania niektórych przepisów, a z drugiej – stworzenie przyjaznego środowiska, także od strony technicznej – zauważa Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji.
Standerski w ministerstwie odpowiada za technologie przełomowe i nadzoruje wprowadzaną ustawę. Dlatego wie doskonale, że dzięki ustawie powstają ramy prawne funkcjonowania piaskownic regulacyjnych w Polsce.
Czym są piaskownice regulacyjne?
To rozwiązanie, które umożliwia przedsiębiorstwu i instytucji testowanie nowych rozwiązań w bezpiecznym i kontrolowanym środowisku. Odbywa się to pod nadzorem właściwego organu oraz zgodnie z określonymi wymogami regulacyjnymi. Polska to jedno z pierwszych państw w Europie, które wdraża takie rozwiązania.
Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy będą mogli uczestniczyć w piaskownicy regulacyjnej nieodpłatnie.
– Firmy muszą mieć łatwość w testowaniu rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję w bezpiecznym otoczeniu prawnym. Piaskownice regulacyjne AI, które wprowadzamy, przyspieszą rozwój i wykorzystanie komercyjne tej technologii. Naszym głównym celem jest wspieranie innowacji – dodaje Dariusz Standerski.
Zapewniony zostanie nadzór nad kluczowymi kwestiami bezpieczeństwa i etyki tak, by przedsiębiorstwa w Polsce, ale też startupy oraz instytucje badawcze, rozwijały nowoczesne technologie przy zachowaniu zgodności z wymogami prawa.
Czytaj także:
