Internet pozwala przesyłać obraz, dźwięk i coraz bardziej zaawansowane bodźce dotykowe. Teraz naukowcy z USA i Chin opracowali system umożliwiający zdalne odtwarzanie zapachów. Technologia Scentronic wykorzystuje sztuczną inteligencję, elektroniczny nos oraz urządzenie rozpylające substancje zapachowe. Pierwsze testy zakończyły się obiecującymi wynikami, choć do powszechnego zastosowania rozwiązania jeszcze daleka droga.
Nad technologią pracował zespół badaczy z Ohio State University oraz chińskiego Zhejiang Laboratory. Wyniki ich badań opublikowano w październiku 2026 roku na łamach czasopisma „Science Advances”.
Opracowany system pozwala wykryć zapach w jednej lokalizacji, przekształcić informacje o nim w sygnał cyfrowy, a następnie przesłać je przez Internet do urządzenia, które uwalnia odpowiadającą mu woń. W eksperymentach wykorzystano pięć zapachów: piwa, ciasta, kawy, pomarańczy i czerwonego wina.
Elektroniczny nos rozpoznaje zapachy dzięki AI
Podstawą rozwiązania jest elektroniczny nos wyposażony w sześć półprzewodnikowych czujników gazu. Reagują one na obecność lotnych związków organicznych, generując charakterystyczne zmiany sygnałów elektrycznych.
Zebrane dane analizuje algorytm uczenia maszynowego, który identyfikuje zapach na podstawie wcześniej rozpoznanych wzorców. Naukowcy wykorzystali do jego szkolenia 250 próbek pomiarowych, po 50 dla każdej z pięciu kategorii zapachowych.
Po rozpoznaniu aromatu informacja trafia przez Internet do urządzenia odbiorczego. Scentronic wykorzystuje niewielkie zbiorniki z substancjami zapachowymi oraz rozpylacze piezoelektryczne, które uwalniają odpowiedni zapach.
Badacze przygotowali kilka wersji urządzenia, w tym opaskę na nadgarstek, naszyjnik i model ręczny. Poszczególne kanały zapachowe mogą być uruchamiane niezależnie, co pozwala również tworzyć proste mieszaniny aromatów.
Skuteczność rozpoznawania zapachów sięga 100 proc.
W laboratoryjnych testach algorytmy identyfikowały pięć kategorii zapachów z dokładnością od 96 do 100 proc., w zależności od zastosowanego modelu uczenia maszynowego.
Nieco słabsze wyniki uzyskano podczas badań z udziałem ludzi. Czternastu uczestników prawidłowo rozpoznawało pojedyncze zapachy w około 73 proc. przypadków. W przypadku mieszanin dwóch aromatów skuteczność wyniosła 71 proc. Z kolei przy określaniu intensywności zapachu poprawność odpowiedzi spadła do około 59 proc.
Warto jednak zaznaczyć, że system nie umożliwia jeszcze dowolnego przesyłania zapachów. Urządzenie odbiorcze musi być wcześniej wyposażone w odpowiednie substancje, a sztuczna inteligencja rozpoznaje jedynie zapachy, na których została wytrenowana. Nie dochodzi więc do cyfrowego odtworzenia pełnego składu chemicznego dowolnego aromatu.
Zakupy internetowe, VR i telemedycyna
Rozwiązanie może w przyszłości znaleźć zastosowanie w handlu elektronicznym. Klienci sklepów internetowych mogliby sprawdzać zapach wybranych produktów przed ich zakupem, co miałoby szczególne znaczenie w przypadku perfum, kosmetyków czy żywności.
Innym kierunkiem rozwoju są technologie rzeczywistości wirtualnej i rozszerzonej. Dodanie bodźców zapachowych do obrazu i dźwięku pozwoliłoby tworzyć bardziej realistyczne doświadczenia cyfrowe.
Badacze wskazują również na możliwości wykorzystania systemu w medycynie, między innymi do zdalnego badania zmysłu węchu oraz oceny zaburzeń jego funkcjonowania.
Scentronic pozostaje jednak prototypem badawczym. Przed ewentualną komercjalizacją konieczne będzie zwiększenie liczby obsługiwanych zapachów, poprawa precyzji ich odtwarzania oraz dalsza miniaturyzacja urządzeń.
Opracowana technologia pokazuje jednak, że transmisja internetowa nie musi w przyszłości ograniczać się do obrazu i dźwięku. Zapach może stać się kolejnym elementem komunikacji cyfrowej, choć na razie wyłącznie w ograniczonym zakresie.
