Seria cięć stóp procentowych ogłaszanych przez Radę Polityki Pieniężnej (RPP) w 2025 roku poskutkowała obniżeniem stopy referencyjnej z poziomu 5,25 proc. w sierpniu ub.r. do 4,00 proc. w grudniu ub.r. Styczniowe posiedzenie Rady utrzymało stopy procentowe na tym samym poziomie. Dotychczasowe decyzje RPP były uargumentowane m.in. spadkiem inflacji, która wyniosła 2,4 proc. r/r w grudniu ub.r. według raportu Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Jak stopy procentowe Narodowego Banku Polskiego (NBP) łączą się ze wskaźnikiem inflacji?
Co warto wiedzieć o stopach procentowych oraz inflacji?
Stopy procentowe to najważniejszy instrument polityki pieniężnej kształtowanej przez NBP. Głównym ustawowym celem polityki monetarnej jest zagwarantowanie stabilności cen i jednoczesne utrzymywanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Poziom stóp procentowych jest kontrolowany przez RPP , która stanowi organ decyzyjny NBP. Stopy procentowe odzwierciedlają tzw. koszt pieniądza w gospodarce, wpływając na wszystkich uczestników rynku finansowego. Podobnie jak w innych krajach, w Polsce istnieje kilka różnych stóp procentowych, w tym stopa referencyjna, lombardowa czy depozytowa. Zmiany stopy referencyjnej wpływają na m.in. koszty kredytów, ponieważ zmieniają wskaźnik WIBOR, który stanowi jeden ze składników oprocentowania kredytu.
Inflację można zdefiniować jako proces wzrostu cen towarów oraz usług w wybranym okresie. Co do zasady, za potoczną nazwą „inflacja” kryje się wskaźnik CPI, czyli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, który jest ogłaszany przez GUS. Według ostatniego raportu GUS inflacja wyniosła 2,4 proc. w ujęciu rocznym w grudniu 2025 roku, więc ceny wzrosły o 2,4 proc. w porównaniu z cenami w tym samym miesiącu w 2024 roku. Co istotne, ten wynik jest niższy od celu inflacyjnego NBP (2,5 proc.), ale wpisuje się w akceptowalny przedział odchyleń (od 1,5 proc. do 3,5 proc.). Warto też wspomnieć, że średnioroczna inflacja w 2025 roku wyniosła 3,6 proc., a zdaniem analityków średnioroczna inflacja w 2026 roku może wynieść nawet 2,1 proc.
Co łączy obniżkę stóp procentowych z inflacją?
Jak podkreśla serwis Banki w Polsce, obniżka stóp procentowych zależy głównie od inflacji. Kiedy wskaźnik CPI maleje, a prognozy przewidują, że inflacja będzie dalej spadać – a najlepiej będzie się znajdować w przedziale celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego – RPP skłania się ku cięciu stóp procentowych, aby pobudzić gospodarkę. Z tego względu łączne obniżki osiągnęły aż 175 punktów bazowych w 2025 roku. Niskie stopy procentowe skutkują wzrostem podaży pieniądza. Spadek kosztów kredytów dla konsumentów i przedsiębiorców stymuluje konsumpcję oraz zachęca do inwestycji w firmy, które mogą tworzyć nowe miejsca pracy.
Kiedy mamy do czynienia z odwrotnym scenariuszem, czyli rosnącym poziomem inflacji, RPP podnosi stopy procentowe, aby wyhamować tempo wzrostu cen i ograniczyć popyt na towary oraz usługi. Wyższa cena pieniądza i droższe kredyty sprawiają, że społeczeństwu bardziej się opłaca oszczędzać niż inwestować, co studzi wzrost gospodarczy.
Czy inflacja i stopy procentowe będą spadać w 2026 roku?
Perspektywy związane z inflacją napawają optymizmem, ponieważ zdaniem ekonomistów wskaźnik CPI r/r będzie się utrzymywał poniżej celu inflacyjnego NBP (2,5 proc.) przynajmniej przez I półrocze 2026 roku. W styczniu RPP pozostawiła stopy procentowe na dotychczasowym poziomie, ale eksperci prognozują łagodzenie polityki monetarnej w kolejnych miesiącach. . Ekonomiści oczekują od jednej do trzech obniżek, wskutek których stopa referencyjna spadnie do 3,25 proc. Optymistyczne analizy zakładają osiągnięcie pułapu 3,00 proc.
