Gwałtowna ulewa, szybko podnoszący się poziom rzeki i mieszkańcy, którzy potrzebują natychmiastowej informacji o zagrożeniu. W takich sytuacjach liczy się każda minuta. Gmina Skoczów postawiła na system Sencito, który automatycznie monitoruje lokalne cieki wodne i pozwala ostrzegać mieszkańców. To jednak znacznie więcej niż narzędzie przeciwpowodziowe. Technologia rozwijana w Polsce przez Projekt MdI z Grupy MiŚOT może stać się podstawą nowoczesnego systemu komunikacji samorządu z lokalną społecznością.
Jeszcze niedawno informacje o gwałtownym wzroście poziomu wody w niewielkich ciekach wymagały często bezpośredniej obserwacji sytuacji w terenie. Dziś odpowiednio rozmieszczone czujniki mogą przekazywać takie dane automatycznie, niezależnie od pory dnia. Urzędnicy otrzymują bieżący obraz sytuacji, a mieszkańcy mogą sprawdzić, co dzieje się w ich najbliższej okolicy.
Takie rozwiązanie wdrożono w Skoczowie, gdzie system Sencito uzupełnił prowadzone w ostatnich latach inwestycje związane z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym. Samorząd zyskał narzędzie pozwalające nie tylko obserwować sytuację hydrologiczną, ale również szybciej reagować na potencjalne zagrożenia.
Skoczów stawia na dane. Jedenaście czujników pilnuje bezpieczeństwa mieszkańców
Skoczów to przykład gminy, w której nowoczesna technologia odpowiada na konkretną lokalną potrzebę. Samorząd w ciągu ostatnich dwóch lat przeprowadził szereg napraw infrastruktury związanej z ochroną przeciwpowodziową. Kolejnym krokiem było stworzenie systemu umożliwiającego bieżącą obserwację poziomu wody i opadów.
W ramach wdrożenia Sencito przewidziano 11 urządzeń pomiarowych. Osiem czujników monitoruje poziom wody na Bładnicy, Pogórzance i Bajerce, natomiast trzy stacje meteorologiczne zbierają informacje dotyczące temperatury oraz opadów deszczu i śniegu.
– Wdrożyliśmy w naszej gminie system, który pozwala na bieżąco monitorować poziom wody w Bładnicy, Pogórzance i Bajerce. Dzięki temu możemy szybciej reagować na zmieniającą się sytuację i jeszcze lepiej przygotować się na ewentualne zagrożenia powodziowe. To kolejny krok w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa naszych mieszkańców – mówi Piotr Hanzel, zastępca burmistrza Skoczowa.
Punkty pomiarowe rozmieszczono w strategicznych miejscach, między innymi przy mostach, kładkach i przepustach. Na Bładnicy urządzenia znajdują się między innymi przy ulicy Mickiewicza i w Parku Górny Bór. Czujniki na Pogórzance zamontowano w rejonie ulicy Zamek, a na Bajerce przy moście w ciągu ulicy Bielskiej. Dzięki takiemu rozmieszczeniu gmina może analizować zmiany poziomu wody w kilku punktach, zamiast polegać wyłącznie na obserwacji pojedynczego odcinka rzeki.
Co ważne, system został już poddany pierwszym praktycznym sprawdzianom.
– Osobiście sprawdzałem, jak działa system po jednej z mniejszych burz. Pomiary są wykonywane w sposób prawidłowy z dokładnością co do centymetra – podkreśla Piotr Hanzel.
Od pomiaru do ostrzeżenia. Technologia daje czas na reakcję
Samo zbieranie danych nie wystarczy, aby skutecznie zarządzać sytuacją kryzysową. Kluczowe jest to, co można z nimi zrobić.
Sencito łączy urządzenia internetu rzeczy (IoT), komunikację radiową LoRaWAN oraz platformę prezentującą informacje z czujników. Dzięki temu administratorzy mogą obserwować zmiany parametrów środowiskowych i identyfikować sytuacje wymagające uwagi.
W przypadku zagrożenia powodziowego ma to szczególne znaczenie. Gwałtowny wzrost poziomu wody w niewielkim cieku może w krótkim czasie zagrozić okolicznym nieruchomościom, drogom czy przepustom. Im wcześniej odpowiednie służby uzyskają informację o niepokojącej zmianie, tym więcej czasu pozostaje na ocenę sytuacji i podjęcie działań.
Takie rozwiązanie może wspierać pracę gminnych zespołów zarządzania kryzysowego, jednostek odpowiedzialnych za infrastrukturę oraz służb ratowniczych. Nie zastępuje jednak profesjonalnych prognoz hydrologicznych ani oficjalnych systemów ostrzegania. Dostarcza dodatkowych, lokalnych danych, szczególnie wartościowych tam, gdzie nie funkcjonują rozbudowane sieci pomiarowe.
Dla samorządu oznacza to możliwość podejmowania decyzji na podstawie aktualnych informacji, a nie wyłącznie zgłoszeń telefonicznych czy wizji lokalnych.
Mieszkańcy nie muszą czekać na komunikat z urzędu
Jednym z najważniejszych elementów Sencito jest możliwość udostępniania informacji bezpośrednio mieszkańcom. W Skoczowie służy do tego aplikacja, z której korzysta już ponad 160 osób.
Użytkownik może sprawdzić aktualny poziom wody w wybranym miejscu, zapoznać się z pomiarami meteorologicznymi, a także samodzielnie ustawić próg, którego przekroczenie spowoduje wysłanie powiadomienia.
– Z poziomu aplikacji np. na rzece Pogórzance mieszkaniec ma możliwość ustawić wybraną wartość poziomu wody, po przekroczeniu której otrzyma powiadomienie. Sprawdziliśmy to i rzeczywiście działa. Takie informacje mogą przychodzić zarówno poprzez push, jak i na e-mail – wskazuje zastępca burmistrza Skoczowa.
To szczególnie przydatne dla osób mieszkających w pobliżu cieków wodnych, właścicieli nieruchomości położonych na terenach zagrożonych podtopieniami czy mieszkańców, których codzienna droga prowadzi przez miejsca narażone na zalanie.
System umożliwia również komunikację w przeciwnym kierunku – od urzędu do mieszkańców. Administrator może przygotowywać komunikaty dotyczące stanów ostrzegawczych i alarmowych, a następnie przekazywać je użytkownikom aplikacji.
– To, co naszym mieszkańcom się podoba, to możliwość samodzielnego ustawienia poziomu, przy którym chcą otrzymać informację. My z poziomu administratora możemy z kolei ustawić komunikaty dotyczące stanów ostrzegawczych czy alarmowych i wysłać je do użytkowników aplikacji – wyjaśnia Piotr Hanzel.
W praktyce Sencito daje zatem możliwość połączenia dwóch elementów, które często funkcjonują oddzielnie: monitoringu zagrożeń i bezpośredniej komunikacji z lokalną społecznością.
Nie tylko powodzie. Jedna aplikacja może obsługiwać wiele potrzeb gminy
Doświadczenia Skoczowa pokazują zastosowanie Sencito w zarządzaniu kryzysowym, ale możliwości platformy są znacznie szersze. System może stać się wspólną przestrzenią informacyjną, z której mieszkańcy korzystają zarówno w sytuacjach zagrożenia, jak i na co dzień.
Samorząd może wykorzystywać aplikację do przekazywania informacji o awariach wodociągowych, przerwach w dostawach mediów, utrudnieniach drogowych czy planowanych pracach remontowych. Możliwe jest również publikowanie komunikatów o harmonogramach odśnieżania, lokalnych wydarzeniach czy aktualnościach urzędowych.
Taki model ogranicza konieczność korzystania z wielu odrębnych kanałów komunikacyjnych. Zamiast poszukiwać informacji na stronie urzędu, w mediach społecznościowych czy lokalnych serwisach, mieszkaniec może otrzymywać istotne powiadomienia bezpośrednio w aplikacji.
Sencito pozwala ponadto integrować różne urządzenia pomiarowe i prezentować informacje z kamer publicznych. W zależności od potrzeb samorządu platforma może obsługiwać czujniki jakości powietrza, temperatury, opadów, hałasu, otwarcia pomieszczeń czy elementów infrastruktury komunalnej.
To rozwiązanie szczególnie interesujące z perspektywy mniejszych gmin, które nie dysponują budżetami pozwalającymi na wdrażanie rozbudowanych, niezależnych systemów smart city.
Zaletą wspólnej platformy jest możliwość stopniowego rozbudowywania sieci urządzeń. Samorząd może rozpocząć od kilku czujników rozwiązujących jeden pilny problem, a następnie dodawać kolejne funkcjonalności.
Bez kopania, kabli i rozbudowanej infrastruktury
Dla wielu gmin przeszkodą w cyfryzacji nie jest brak pomysłów, lecz koszty i stopień skomplikowania inwestycji. Konieczność doprowadzania zasilania, budowy infrastruktury transmisyjnej czy uzyskiwania zgód na zajęcie terenu potrafi znacząco wydłużyć realizację projektu.
Właśnie dlatego istotną zaletą systemu Sencito jest wykorzystanie energooszczędnych urządzeń bateryjnych i komunikacji radiowej LoRa.
W Skoczowie pozwoliło to na zamontowanie czujników na istniejących obiektach mostowych, bez konieczności ingerowania w brzegi rzek i tereny nie będące własnością samorządu.
– Wielkim plusem jest to, że takie czujniki są zasilane bateryjnie. Byliśmy w stanie zamontować je na naszych obiektach mostowych, którymi zarządzamy, bez ingerowania w brzegi czy tereny, które nie są naszą własnością – tłumaczy Piotr Hanzel.
Dane zbierane przez urządzenia są przesyłane do infrastruktury komunikacyjnej. W Skoczowie wykorzystano dwie główne stacje zbierające informacje z czujników terenowych.
Technologia pozwala ograniczyć zużycie energii i uprościć instalację, choć rzeczywisty czas pracy urządzeń oraz potrzeby infrastrukturalne zależą od warunków danego wdrożenia.
Lokalne sieci telekomunikacyjne mogą stać się fundamentem bezpiecznych gmin
Za rozwojem Sencito na polskim rynku stoi Projekt MdI, należący do ekosystemu Grupy MiŚOT. Rozwiązanie powstało we współpracy z czeskim partnerem technologicznym, który od lat rozwija systemy przeznaczone między innymi dla samorządów.
Istotną rolę w rozwoju tego modelu mogą odgrywać lokalni operatorzy telekomunikacyjni. Znajomość terenu, istniejąca infrastruktura i bezpośrednie relacje z samorządami stwarzają warunki do wdrażania oraz obsługi sieci czujników na poziomie lokalnym.
Projekt MdI rozwija również możliwości wykorzystywania internetu rzeczy w monitorowaniu suszy, zagrożeń pożarowych, jakości wód oraz infrastruktury. Zależnie od potrzeb gminy system może być uzupełniany o kolejne urządzenia i typy danych.
– Jeśli gmina zgłosi zapotrzebowanie na pomiar konkretnego parametru, jesteśmy w stanie dostarczyć takie rozwiązanie i przekazać dane w prostym panelu online. Obsługa systemu jest intuicyjna i nie wymaga wiedzy technicznej – zaznacza Tomasz Brol, wiceprezes spółki MiŚOT S.A. związany z Projektem MdI.
W dłuższej perspektywie tego rodzaju lokalna infrastruktura pomiarowa może wspierać nie tylko bieżące reagowanie na zagrożenia, ale również planowanie inwestycji, analizowanie zmian środowiskowych i skuteczniejsze gospodarowanie zasobami samorządu.
Bezpieczna gmina to dobrze poinformowana gmina
Przykład Skoczowa pokazuje, że cyfryzacja samorządów nie musi zaczynać się od wielomilionowych projektów. Czasem wystarczy zidentyfikować konkretny problem i wdrożyć technologię, która pozwoli skuteczniej go rozwiązywać.
W przypadku Sencito takim problemem jest zagrożenie powodziowe, ale równie ważny może okazać się drugi efekt wdrożenia: stworzenie bezpośredniego kanału komunikacji z mieszkańcami.
Bo nawet najlepszy system pomiarowy nie zatrzyma gwałtownej ulewy. Może jednak sprawić, że informacja o niebezpieczeństwie dotrze odpowiednio wcześnie, a samorząd i mieszkańcy zyskają więcej czasu na reakcję.
Zainteresowani wypróbowaniem możliwości Sencito mogą pisać na adres info@sencito.pl.


