Praca zdalna – problemy z przepisami

59

Software Development Association Poland skomentowała przyjęte w Polsce przepisy regulujące pracę zdalną. Według przedstawicieli tej organizacji cechuje je brak elastyczności.

SoDA, jako organizacja branżowa, reprezentowała środowisko IT podczas prac nad projektem nowelizacji Kodeksu pracy. Jej stanowisko nie zostało wzięte pod uwagę przed administrację rządową, co w środowisku małych i średnich operatorów telekomunikacyjnych nie powinno wzbudzić większego zaskoczenia.

Nowelizacja Kodeksu pracy przygotowywana przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej ma wprowadzić regulację dotyczącą wykonywania pracy zdalnej. Software Development Association Poland zaangażowała się w imieniu pracodawców IT w konsultacje projektu i zgłosiła liczne sugestie zmian.

W maju tego roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji, który w toku kolejnych prac nie został – zdaniem SoDA – zaktualizowany w wystarczającym stopniu i w wielu aspektach nie odnosi się do realiów rynkowych znanych przedsiębiorcom.

Przedstawiciele SoDA w opublikowanym stanowisku zaznaczają też, że praca zdalna jest szczególnie istotna dla sektora IT. Przygotowane przez SoDA stanowisko obejmowała wiele obszarów związanych z tą formą pracy, w tym m.in.:

  • konieczność rozstrzygnięcia przepisami, czy uzgodnienie miejsca świadczenia pracy zdalnej nie powoduje zmian miejsca wykonywania pracy określonej w umowie o pracę.
  • konieczność doprecyzowania kwestii pracy zdalnej wykonywanej z zagranicy, co jest kluczowe w kontekście opłacania składek ZUS, badań medycyny pracy, BHP, i kontroli wykonywania obowiązków pracowniczych.

Te aspekty pracy zdalnej wciąż pozostają w sporej części pominięte w proponowanych przepisach.

Branża nie wie

– Branża IT jako jedna z pierwszych wprowadzała i rozwijała rozwiązania dotyczące pracy zdalnej. Wiele należących do niej firm, w tym SoftwareMill, pracuje w pełni zdalnie i od dawna analizuje płynące z tego korzyści oraz pojawiające się problemy prawne – mówi Jan Zborowski, wiceprezes SoDA. – Przygotowaliśmy kompleksową propozycję rozszerzenia planowanych zmian i przekazaliśmy ją do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Ich obecny kształt nie gwarantuje jednak, że w 2023 r. przedsiębiorcy będą wiedzieć, na jakich zasadach zatrudniają pracowników – dodaje.

Przyjęty projekt nowelizacji określono jako niedostosowany do realiów rynkowych, w których elastyczne warunki pracy stały się jednym z kluczowych kryteriów wyboru pracodawcy. Tymczasem możliwość pracowania zdalnie oraz elastyczne godziny pracy stały się dziś wymogiem dla wielu potencjalnych pracowników także w telekomunikacji. Dotyczy to szczególnie młodych pracowników z pokolenia Z, które wchodzi właśnie na rynek pracy i może zasilić zarówno sektor IT, jak i ICT.

– Poza kwestiami definicji oraz zakresu niektórych zjawisk związanych z pracą zdalną, należy spojrzeć na przyjęte przez Radę Ministrów przepisy także ze strony czysto pragmatycznej – mówi Magda Skwarnik-Świątkowska, Payroll Team Leader w Monterail. – Wciąż nie dopuszczają one np. podpisywania umów na odległość, tj. na przykład za pomocą coraz bardziej powszechnego podpisu elektronicznego. Wynika to z obowiązujących przepisów dotyczących praw autorskich i konieczności dokumentacji w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Z kolei brak regulacji dotyczących rozliczania składek w ZUS pozostawia pracowników w sytuacji, w której teoretycznie powinni rozliczać się w kraju, w którym przebywają pracując zdalnie – dodaje.

Niepełne uregulowanie praktycznych aspektów wykonywania pracy stanowi jeden z największych mankamentów obecnego projektu ustawy. Eksperci podkreślają, że wymóg odgórnego określenia miejsca i czasu wykonywania pracy to biurokratyczny przeżytek, który nie ma wyraźnego przełożenia na realia pracy i komunikację między pracodawcami a pracownikami.

– Objęcie odpowiednimi przepisami pracy zdalnej tzw. Digital Nomads, czyli osób regularnie podróżujących bez jednoczesnej zmiany pracy, zostało niemalże pominięte w ustawie. Jednocześnie nie trzeba często zmieniać miejsca pracy, żeby móc znaleźć się w sytuacji, która nie została objęta przepisami – mówi Konrad Gierula, Radca Prawny w Luxoft. – Czy wypadkiem przy pracy jest złamanie palca na skutek obsługi sprzętu, który nie występuje w przestrzeni biurowej, ale w domu pracownika? Co jeśli taka kontuzja spotka nas za granicą, gdzie pracujemy tylko przez dwa tygodnie?

Implementacja wskazanych przepisów ma mieć miejsce trzy miesiące po podpisaniu jej przez Prezydenta RP. Najprawdopodobniej będzie to marzec 2023 roku.

Organizacja Pracodawców Usług IT (SoDA) to związek polskich firm technologicznych, wytwarzających oprogramowanie oraz zapewniających szeroki wachlarz outsourcingu usług IT na rzecz klientów na całym świecie. Organizacja powstała w 2018 roku, obecnie zrzesza ponad 170 firm o kapitale polskim i zagranicznym, działających na terenie całego kraju, które zatrudniają w Polsce ponad 30 000 pracowników. Misją SoDA jest integracja polskiej branży IT i jej reprezentacja oraz działania na rzecz jej rozwoju na rynkach zagranicznych. SoDA współpracuje z takimi organizacjami jak: PIIT, PTI, PAIH, ITCorner i Klaster IT.